Havana’da düzenlenen Avrasya Ekonomik Komisyonu (AEBK) ile Küba Hükümeti arasındaki ortak komisyon toplantısında, adada Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ülkelerinden şirketler için ayrıcalıklı koşullar sunacak büyük bir lojistik merkez kurulması projesi tanıtıldı. Esasen bu, Birlik için Latin Amerika ve Karayipler’e uzanan özel bir “köprü” inşa etme girişimi olarak görülüyor.
Yeni merkezin, Rusya, Belarus ve diğer Avrasya ülkelerinin malları için bölge pazarlarına giriş noktası olması bekleniyor. Küba’nın böyle bir proje için seçilmesi oldukça mantıklı: Ülke, deniz yollarının kesişiminde elverişli bir coğrafi konuma sahip, liman altyapısı bulunuyor ve ABD ambargosu dâhil çeşitli kısıtlamalar altında çalışmaya uzun yıllardır alışık. Bazı uzmanlar, projenin mevcut imkânların – örneğin Mariel Özel Kalkınma Bölgesi’nin – geliştirilmesi üzerine kurulabileceğini dışlamıyor; ancak bu, resmî olarak henüz açıklanmış değil.
Peki bu merkez, uygulamada AEB şirketlerine ne sunabilir?
Proje sahipleri “ayrıcalıklı koşullar”dan söz ediyor ve bunun arkasında genellikle geniş bir destek paketi bulunuyor:
- vergi ve gümrük yüklerinde hafifletme;
- yüklerin gümrük işlemleri ve transitinde basitleştirilmiş prosedürler;
- uzun tedarik zincirleri için depo ve soğuk hava tesisi kapasitesinin oluşturulması;
- ihracatçı ve ithalatçılar için “tek durak” hizmeti.
Ağır yaptırım baskısı altındaki Rusya ve Belarus için Küba’daki bir lojistik merkez, dış ticareti çeşitlendirmek adına ek bir araç hâline gelebilir. Avrupa yönü büyük ölçüde kapandı ya da maliyeti ciddi biçimde arttı; buna karşılık, AEB ürünlerine – gübre ve petrokimyadan gıdaya ve makineye kadar – Latin Amerika ve Karayip ülkelerinde hâlihazırda talep var ve bu talep büyümeye devam ediyor.
Proje hayata geçirilirse, bundan yalnızca Moskova ve Minsk fayda sağlamayacak. Kazakistan, Ermenistan ve Kırgızistan da okyanus aşırı karmaşık altyapıyı tek başına kurmak zorunda kalmadan yeni pazarlara açılma imkânı elde edecek. Bununla birlikte, girişimin bariz riskleri de var: Küba’daki kırılgan ekonomik durum, ABD kaynaklı baskı ihtimali ve limanlar ile lojistik altyapısının modernizasyonu için ciddi yatırım gerekliliği bunların başında geliyor. Yine de, böyle bir merkezin ciddiyetle tartışılıyor olması bile, AEB’nin giderek Küresel Güney’e yöneldiğini ve ulaştırma ile finansal engelleri aşmak için geçici değil, uzun vadeli çözümler aradığını gösteriyor.